Serê Sibê/Çengê li sîngê pêçayî

 Çîroka şeşem a Serê Sibêya Lorîn S. Doğan çîroka bi navê “Çengên li sîngê pêçayî” ye. Çeng çengên keçikekê ne, keçik li odeya doktorekî li bendî çend hevokên doktor e ku dê ew hevok qedera keçikê dîyar bikin.

Keçik şevekê li gund şîva mirîyan dibe, pêrgî destdirêjîyê tê û tevî dê û du birayên xwe çûne doktor da ku fam bikin bê encam çi ye, ango bê ji keçkanî ketiye yan...

Keçik bi dilekî tije tirs, bi hinavekî lerizî li bendî doktor e û ji devê wê dubare heman hevok diherike:

“Ne sûcê min bû! Min gelekî li ber xwe da... Ne sûcê min bû!”

Piştî ku doktor dibêje:

“Keçkanîya wê xera nebûye!”

Bêhna wan tê ber û bi dua û şikirkirinê dê û keça xwe ji doktor dixwazin ku vê rastîyê li raporê jî binivisîne da bibin nîşanî birayên wê yên li hewşa nexweşxaneyê li benda encamê ne bidin.

Ew kêlîyên ku dê û keça xwe ber bi birayên wê va diçin û dayik rapora “pakbûnê”ya keça xwe dirêjî lawên xwe dike, trajedîya jinê dubare li ber û bin nigên bêwijdaniyê radixe...

Lorîn S. Doğan bi vê çîrokê jî êşa jinê, bêçaretîya jinê û di rewşeke wiha da psîkolojîya ku dê û qîz dijîn dike çarçoveyê û bi dîwarê hişê me va bizmar dike! Dîsa şênber dike bê jin çawa li bendî wê qederê ye ku ji alîyê mêr û civakê va li eniya wê tê/hatiye nivîsîndin.

Û dîsa û çendbare şênber dike bê jin wekî kesayet, wekî însan di civakê da çawa tune tê hesibandin û li bendî hukumdar/hikumranê xwe/mêr e da ku qedera wê tayîn bike!

Li vir, a piralî mexdûr jin e, ji alîyê mêrekî va tûşî destdirêjîyê hatiye û ferq nake bê ew mêr nas, dost, meriv, heval an jî gundîyekî wan e. Axir ji alîyê mêrekî va destdirêjî lê hatîye kirin û mîna ku keçik jî dîyar dike ev sûc ne sûcê wê ye. Lê belê ev birîna civaka kurd a sedan salan xwe dîsa û ji nû va dubare dike û rola jinê ya di civakê da wekî “qurbanî û lêqewimî” naguhere. Giranîya psîkolojîya rewşeke ew qas bêtarîf li hêlekê, derdê keçikê/jinê û dêya wê ya feqîr bi tenê ew e ku ji mirinê/kuştinê xilas bibe. Û helbet ji gotegotên civakê xelas bibin; ew civaka ku wijdanê wê tim lal lê dev û zimanê wê qet nakeve tev û nasekine!

Bi vê çîrokê mirov careke din bandora civakê ya li ser kesayet û malbatan dibîne. Û dibine bê ka gotina Thomas Hobbes a ku dibêje “Însan gurxenêqê însên e” careke din xwe çawa piştrast dike.

Civak ger bixwaze dibe afirînêrek û jîyaneke nû bexşî mirov dike û ger nexwaze jî dikare bi awayê xwe yê xwe ji wijdan û edaletê şuştî bibe kujer û qesas û mirov bi qeterehmî qetil bike.


Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Serê Sibê/Falbaz

 Çîroka duyem a pirtûka Serê Sibe ya Lorîn S. Dogan çîroka bi navê Falbaz e û bi devê kesê yekem tê qalkirin. Bûyer li Stenbolê derbas dibe. Jinek dê biçe Kûleya Galatayê û ji ber baranê naçe wir lê diçe “Qehwexaneya jinan”. Gava dikeve hundir, de çi bikevê... Dibîne ku li ser hemû maseyan falbaz, di destê wan da fîncan rûniştî ne û li hemberî wan jî jin rûniştî ne. Û gava mêzekirina li fala jineke diqede, jineke din di dest da fîncaneke qulibandî tê li ber falbaz rûdine. Bi vê dîmenê, bîranîneke wê ya li Nisêbînê li ber çavê wê geş dibe. Li Nisêbînê jî jin diçin cem yekî ku ji Sûrî hatîye û li falan mêze dike. Li wir jî jin dikevin dorê bo mêzekirina falan. Wexta nîyet dike ku wê êdî ji qehwexaneyê rabe, jinek dikeve hundir û dibêje, “Qehpika Şeyma kanî, qehpika Şeyma! Ji min re gotibû heta pênc wextan tu yê bi hezkirîyê xwe re bizewicî... mêrik, bi jineke din re zewicî!” Dîsa rastîyeke jinê û vê carê rexneyek li jinê. Bi hevoka “Jin, bendemayînê ji xwe ra dikin war!” jî vê yekê ...
Devamı

Serê Sibê/Manken

 Çîroka sêyem a kitêbê Manken e. Ev çîrok jî bi devê kesê yekem tê neqilkirin. Di vê çîrokê da xala balkêş ew e ku qest ji Mankenê ne mankena rasteqîn e. Ev, ew manken e ku di mexazayan da cil û bergên herî xweşik lê tê kirin û wê datînin ber vîtrînan. Ji devê mankenê tê neqilkirin ku tevî ne rasteqîn an zindî ne jî wekî mankenên jin tu tişt namîne ku nayê serê wan! Ango, gava cil û bergên li ser wan têne guherandin marûzî tacîzên ecêb tên û tiştên nemayî tên serê wan... Wekî mînak: “Ma ku tu zindîyek bûya wê çi bûya... çiçikên şidandî, kemaxên gilover, paqên zirav û dirêj... ku tu zindîyek bûya, Xwedê dizane min niha çi afatî dianî serê te!” Gava mirov vê çîrokê dixwîne ji hêlekî va dikeve şokê, ji hêla din va dilê mirov dixele. Ji ber ku ev yek êdî ne bi hesta zayendîtîyê va, lê tenê bi nêteke şehitî û jirêderketinê va eleqedar e. Lorîn S. Doğan bi vê çîrokê balê dikişîne ser wê yekê bê jin tenê ji ber jinbûna xwe marûzî xirabîyên çawa tê. Nîşan dide ku jin, wekî jin di civakê d...
Devamı

Silavek û Kitêbek

 Silav xwînerên delal, silav ji bloga min ku ez ê êdî wekî “Kel û Pel” carinan çavdêrîyên xwe yên li ser civakê wekî anekdotek, carinan rasterast neqla bûyerekê, carinan danasîn û nirxandina berhemekê bi we ra parve bikim. Hêvîdar im ku wê ev parvekirin bi we jî xweş bên û hûn ê tim bi meraq û kêfxweşî li benda van “Kel û Pel”an bin  Di vê nivîsa ewil a di bloga xwe da dixwazim pêşî cî bidim danasîn û nirxandina berhemekê. Ew berhem jî kitêba çîrokan a Lorîn S. Doğanê ya bi navê Serê Sibê (1) ye. Li ser çend çîrokên ku bala min kişandine ez ê binivisînim û her carê nivîsa xwe ya li ser çîrokekê belav bikim/biweşînim. Wê ev nivîs jî ne rexne bin, tenê wekî danasîn û nirxandin ez ê li gorî ray û dîtina xwe binivîsinim. Kitêba Lorîn S. Doğanê ya bi navê Serê Sibê, ji weşanxaneya Avestayê derketîye û edîtorê kitêbê Alan Ozmen e. Kitêb 72 rûpel e, wekî cure çîrok e û ji 17 çîrokên kurt pêk tê, û ev çîrok jî ev in: Serê Sibê, Falbaz, Manken, Xelek, Civîn, Guneh, Çengên li sîngê pêçayî, ...
Devamı